System

Dyski i migawki Btrfs

Siatka bezpieczeństwa SkillFishOS: samoczynne migawki i cofanie zmian już przy starcie.

Jedną z głównych myśli SkillFishOS jest to, żeby dało się grzebać bez strachu. Umożliwia to system plików Btrfs z samoczynnymi migawkami: każda ważna zmiana zostaje uchwycona, a gdy coś się popsuje, wracasz jednym kliknięciem.

Osobne podwoluminy

Dysk ma jedną partycję Btrfs, podzieloną na odrębne podwoluminy:

@ — system operacyjny;
@home — dane użytkownika;
@cache i @log — pamięci podręczne i dzienniki, trzymane poza migawkami, żeby cofnięcie nie przywlekło ze sobą wczorajszych dzienników;
@games — biblioteka gier, która inaczej rozdęłaby każdą migawkę;
@swap — plik wymiany.

Trzymanie ich osobno jest kluczowe: cofnięcie systemu nie rusza plików osobistych. Możesz wrócić do systemu „z wczoraj”, zachowując dzisiejsze dokumenty, zapisy gier i ustawienia.

Samoczynne migawki ze Snapperem

SkillFishOS używa Snappera z konfiguracją root i zaczepami przed i po APT: za każdym razem, gdy instalujesz albo aktualizujesz pakiety, migawka powstaje samoczynnie przed i po. Jeśli więc aktualizacja narobi kłopotów, migawka „sprzed” już czeka.

Najważniejsze z konfiguracji:

limit liczby przechowywanych migawek, żeby dysk się nie zapełnił;
migawki trzymane przy ważnych kamieniach milowych systemu;
zarządzanie z okna w sekcji Migawki Control Center, napisanej przez nas.

Ile ich zostaje

Pięć, domyślnie: trzy zwykłe (para przed i po każdej operacji apt) oraz dwie „ważne” — z aktualizacji ruszających jądro albo systemd, czyli tych, do których najczęściej chce się wrócić. Ponad nimi stoi punkt „SkillFishOS — czysta instalacja”, który nigdy nie wygasa: droga powrotna do systemu prosto z pudełka.

Godzinowa oś czasu jest wyłączona. Na domowej konsoli tylko zjada dysk, a i tak nikt do tych migawek nie zagląda. Migawki tworzone ręcznie nie liczą się do tych pięciu i nigdy nie są usuwane samoczynnie: jeśli zrobiłeś ją świadomie, zostaje, dopóki jej nie skasujesz.

Dzięki grub-btrfs migawki pojawiają się wprost w menu GRUB, pod pozycją „SkillFishOS snapshots”. Uruchom ponownie, wybierz migawkę sprzed kłopotów i już w niej jesteś.

Dwie rzeczy warto wiedzieć, zanim na tym polegniesz:

To, co uruchamiasz, jest tylko do odczytu. To środowisko ratunkowe: rozejrzyj się, sprawdź, czy starszy stan naprawdę był w porządku, skopiuj potrzebne pliki. Kilka usług zgłosi przy starcie błąd — po prostu nie mogą pisać. Tak ma być, to nie usterka.
Menu startowe odświeża się po każdej operacji apt, więc migawka zrobiona przed aktualizacją jest na liście dokładnie wtedy, gdy jej potrzebujesz.

Jak uczynić powrót trwałym

Uruchomienie migawki samo w sobie niczego nie zmienia, a snapper rollback tu nie pomoże: podmienia domyślny podwolumin, podczas gdy nasz wpis w GRUB-ie przypina subvol=@ i wygrywa. Robi to polecenie:

sudo skillfish-rollback --list    # które migawki są dostępne
sudo skillfish-rollback 12        # migawka 12 staje się systemem, od następnego uruchomienia

Odsuwa ono bieżący system na bok — nie kasuje go, tylko zmienia w @-rotto-<data> — i buduje z wybranej migawki nowy, zapisywalny @, przenosząc razem z nim całą historię migawek. Jeśli starszy stan też okaże się nie tym, sudo skillfish-rollback --undo przywraca wszystko z powrotem, a --clean zwalnia miejsce, gdy już masz pewność.

Działa i z normalnego systemu, i z wnętrza migawki uruchomionej tylko do odczytu — czyli w tym przypadku, który liczy się najbardziej: gdy maszyna już nie startuje.

Katalog domowy nie jest nigdy ruszany. @home to osobny podwolumin: system cofa się w czasie, twoje pliki zostają takie, jakie są. Dobrze o tym wiedzieć — i pamiętać, zanim policzysz na cofnięcie, że przywróci skasowany dokument. Nie przywróci.

To ta siatka bezpieczeństwa, dzięki której nawet najmłodsi mogą badać system bez strachu, że popsują go nieodwracalnie.

Dlaczego Btrfs, a nie Timeshift

SkillFishOS wybrał Btrfs + Snapper + grub-btrfs zamiast rozwiązań w rodzaju Timeshifta, bo:

integracja z APT jest samoczynna (migawka przy każdej operacji na pakietach);
migawki są rodzime dla systemu plików (natychmiastowe, copy-on-write, tanie);
cofnięcie jest dostępne już przy starcie, nawet jeśli system nie uruchamia się normalnie.